ตั้งชื่อบริษัทภาษาไทยและภาษาอังกฤษอย่างไร

บริษัทสตาร์ทอัพหลายแห่งเจอปัญหาคล้ายกันตอนเริ่มขยายธุรกิจไปคุยกับลูกค้าต่างชาติ นั่นคือชื่อบริษัทที่ฟังดูไพเราะและมีความหมายดีในภาษาไทย พอทับศัพท์เป็นภาษาอังกฤษแล้วคนต่างชาติกลับออกเสียงไม่ถูก บางครั้งถึงขั้นพ้องเสียงกับคำที่มีความหมายไม่ดีในภาษาอังกฤษโดยไม่รู้ตัว ทำให้ต้องมานั่งอธิบายซ้ำ ๆ ทุกครั้งที่แนะนำตัวกับคู่ค้าใหม่

ปัญหานี้ป้องกันได้ตั้งแต่ขั้นตอนตั้งชื่อ หากวางแผนเรื่องภาษาที่สองไว้ล่วงหน้าตั้งแต่ต้น ไม่ใช่คิดชื่อไทยเสร็จแล้วค่อยมาแปลงเป็นอังกฤษทีหลัง บทความนี้จะอธิบายแนวทางตั้งชื่อบริษัทสองภาษาที่สอดคล้องกัน ตั้งแต่การตัดสินใจแนวทางหลัก การทับศัพท์ ไปจนถึงข้อควรรู้เรื่องเครื่องหมายการค้า

ตัดสินใจก่อนว่าจะทับศัพท์ตรงตัวหรือคิดชื่ออังกฤษแยกใหม่

จุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดคือการตัดสินใจแนวทางหลักก่อนเริ่มคิดชื่อจริง มีสองแนวทางหลักคือ ทับศัพท์ชื่อไทยเป็นอังกฤษตรงตัว หรือคิดชื่ออังกฤษที่สื่อความหมายใกล้เคียงกันแต่ไม่ใช่การทับศัพท์ตรงตัว

แนวทางแรกเหมาะกับธุรกิจที่เน้นตลาดในประเทศเป็นหลักและต้องการรักษาเอกลักษณ์ชื่อไทยไว้ในทุกภาษา เช่น ชื่อที่มีความหมายเฉพาะทางวัฒนธรรมที่แปลตรงตัวไม่ได้ ส่วนแนวทางที่สองเหมาะกับธุรกิจที่วางแผนขยายตลาดต่างประเทศตั้งแต่ต้น เพราะสามารถเลือกคำภาษาอังกฤษที่ออกเสียงง่ายและสื่อความหมายทางธุรกิจได้ตรงกว่า

หลักการทับศัพท์ให้อ่านง่ายสำหรับคนต่างชาติ

หากเลือกแนวทางทับศัพท์ตรงตัว สิ่งสำคัญคือต้องคำนึงถึงว่าคนต่างชาติที่ไม่คุ้นเคยกับภาษาไทยจะออกเสียงชื่อนั้นได้ใกล้เคียงกับต้นฉบับแค่ไหน พยัญชนะไทยบางตัวไม่มีเสียงตรงในภาษาอังกฤษ เช่น เสียง ง ที่ขึ้นต้นคำ หรือเสียงวรรณยุกต์ที่ภาษาอังกฤษไม่มี การทับศัพท์จึงมักต้องปรับให้ใกล้เคียงที่สุดโดยไม่คาดหวังว่าจะตรงเป๊ะร้อยเปอร์เซ็นต์

วิธีที่ช่วยได้คือลองให้คนที่ไม่รู้ภาษาไทยลองอ่านชื่อที่ทับศัพท์แล้วออกเสียงดัง ๆ ถ้าออกเสียงได้ใกล้เคียงต้นฉบับและไม่ต้องอธิบายซ้ำหลายรอบ ถือว่าการทับศัพท์นั้นใช้ได้ ตัวอย่างเช่น ชื่อที่มีเสียง "ง" นำหน้าอาจปรับเป็นตัวสะกดที่คนต่างชาติคุ้นเคยกว่า แทนที่จะยึดระบบทับศัพท์มาตรฐานอย่างเคร่งครัดจนอ่านยาก

เปรียบเทียบสองแนวทางเพื่อช่วยตัดสินใจ

ไม่มีแนวทางไหนดีกว่ากันตายตัว ขึ้นอยู่กับทิศทางธุรกิจในระยะยาวของแต่ละบริษัท

ตัวอย่างการปรับชื่อสองภาษาให้เชื่อมโยงกัน

สมมติบริษัทมีชื่อไทยว่า "รุ่งเรืองพัฒนา" ซึ่งสื่อถึงความเจริญก้าวหน้า หากทับศัพท์ตรงตัวจะได้ชื่อที่ยาวและออกเสียงยากสำหรับคนต่างชาติ แนวทางที่หลายบริษัทเลือกใช้คือคิดชื่ออังกฤษที่สื่อความหมายใกล้เคียงกันแต่สั้นกว่า เช่น เลือกคำที่แปลว่าความเจริญก้าวหน้าในภาษาอังกฤษมาผสมกับคำที่บ่งบอกประเภทธุรกิจ แล้วใช้ชื่อไทยเดิมควบคู่กันในเอกสารทางการ วิธีนี้ทำให้ชื่อทั้งสองภาษาสื่อความหมายเดียวกันโดยไม่ต้องฝืนทับศัพท์ให้อ่านยาก

ตรวจสอบคำพ้องเสียงในภาษาอังกฤษก่อนสรุปชื่อ

ขั้นตอนที่มักถูกมองข้ามคือการตรวจสอบว่าชื่อที่ทับศัพท์หรือคิดขึ้นใหม่ไม่พ้องเสียงกับคำภาษาอังกฤษที่มีความหมายไม่ดีหรือคำสแลงที่ใช้กันในประเทศที่เป็นตลาดเป้าหมาย เพราะบางคำที่ฟังดูเป็นกลางในภาษาไทยอาจไปพ้องกับคำที่มีความหมายไม่เหมาะสมในภาษาอังกฤษ

วิธีตรวจสอบง่าย ๆ คือลองค้นหาชื่อที่จะใช้ในอินเทอร์เน็ตเป็นภาษาอังกฤษ ดูว่ามีความหมายอื่นที่ไม่พึงประสงค์ปรากฏขึ้นมาหรือไม่ หากเป็นไปได้ควรให้เพื่อนหรือผู้ร่วมงานที่เป็นเจ้าของภาษาช่วยตรวจสอบอีกชั้นหนึ่งก่อนตัดสินใจใช้ชื่อนั้นจริง

ข้อควรรู้เรื่องการจดเครื่องหมายการค้า

หลังตัดสินใจชื่อทั้งสองภาษาแล้ว หลายบริษัทพิจารณาจดเครื่องหมายการค้าเพื่อป้องกันการถูกใช้ชื่อหรือโลโก้ซ้ำโดยผู้อื่น การจดเครื่องหมายการค้าเป็นขั้นตอนที่แยกจากการจดทะเบียนชื่อบริษัทกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และมีหน่วยงานรับผิดชอบคนละส่วน

เนื่องจากรายละเอียดเรื่องเอกสาร ค่าธรรมเนียม และระยะเวลาดำเนินการอาจมีการปรับปรุงเป็นระยะ จึงควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดโดยตรงกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาก่อนเริ่มดำเนินการ เพื่อให้แน่ใจว่าได้ข้อมูลที่ถูกต้องและเป็นปัจจุบัน สำหรับขั้นตอนจดทะเบียนชื่อบริษัทเองสามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่วิธีตั้งชื่อบริษัทให้อ่านง่ายและจดจำได้

ข้อควรระวัง

• อย่าทับศัพท์ชื่อไทยเป็นอังกฤษโดยไม่ทดสอบกับคนที่ไม่รู้ภาษาไทยก่อน เพราะสิ่งที่ดูอ่านง่ายสำหรับคนไทยอาจออกเสียงยากมากสำหรับชาวต่างชาติ
• อย่าลืมตรวจสอบคำพ้องเสียงในภาษาอังกฤษหรือภาษาของตลาดเป้าหมาย เพราะบางคำที่เป็นกลางในภาษาไทยอาจมีความหมายไม่ดีในภาษาอื่น
• อย่าใช้ชื่อสองภาษาที่ไม่เชื่อมโยงกันเลยจนลูกค้าสับสนว่าเป็นบริษัทเดียวกันหรือไม่ ควรมีจุดร่วมทางความหมายหรือเสียงที่ทำให้จำได้ว่าเป็นแบรนด์เดียวกัน
• อย่าเดาข้อมูลเรื่องค่าธรรมเนียมหรือขั้นตอนจดเครื่องหมายการค้าเอง ควรตรวจสอบกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาโดยตรงเพราะข้อมูลอาจเปลี่ยนแปลงได้

สรุป

การตั้งชื่อบริษัทสองภาษาที่สอดคล้องกันเริ่มจากตัดสินใจแนวทางหลักตั้งแต่ต้นว่าจะทับศัพท์ตรงตัวหรือคิดชื่ออังกฤษแยกใหม่ จากนั้นทดสอบการออกเสียงกับคนที่ไม่รู้ภาษาไทยและตรวจสอบคำพ้องเสียงที่อาจมีความหมายไม่ดีในภาษาอื่น ก่อนพิจารณาเรื่องการจดเครื่องหมายการค้าเป็นขั้นตอนถัดไปโดยตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเสมอ หากวางแผนตั้งแต่ต้นตามลำดับนี้ จะได้ชื่อบริษัทที่ใช้งานได้ดีทั้งในประเทศและเมื่อขยายตลาดไปต่างประเทศในอนาคต